Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Cill kəndi

Məqsədimiz - Cil kəndinin sakinlərini bir arada toplamaqdır!

www.cilliler.com

Cil kəndinin saytında sizi xoş gördük

Bu layihə Göyçə mahalı, Cil kəndinə həsr edilib. İlk dəfə 2012-ci-ildə işıq üzü görən sayt daim yenilənir və yeni məlumatlarla təmin olunur. Əziz ellilər, saytın daha zəngin olması üçün, maraqlı materiallarla təchiz edilməsi üçün sizin dəstəyinizə ehtiyacımız var. Odur ki köməyinizi əsirgəməyin və əlinizdə olan məlumatları bizə info@cilliler.com email ünvanına göndərin, biz isə öz tərəfimizdən onları saytda dərc edək. Saytın yaradılmasında xüsusi dəstəyə görə Məhəmməd Əli oğlu Tanırverdiyevə dərin təşəkkürümüzü bildiririk.


Göyçə mahalı CİL KƏNDİ


"Kitabi-Dədə Qorqud"da rast gəlinən yer-yurd adlarının izini Göyçə gölü boyunca hər tərəfdə tapmaq olar. Bu eposda Göyçə mahalı, Göyçə gölü, Ağlağan dağı, Ayğır bulağı kimi toponimlər azərbaycanlıların qədim yaddaşının və mədəniyyətinin izidir. Göyçə mahalı cənubdan – Ağlağan təpəsi, Dəlik, Çənlibel dağları, Səlimgədiyi, şimalda isə Murğuz, Şahdağ silsiləsi ilə əhatə olunmuşdur. Şah dağından baxanda bu mahal ortasına ayna salınmış güllü bir nəlbəkini xatırladırdı. Göyçə mahalı çox qədim zamanlardan bəri el şairlərinin vətəni olmuşdur. Göyçə mahalında yaşayıb-yaratmış saz ustaları aşıq sənətinə yenilməzlik gətirmişlər. Buranın əhalisi şad günlərdə, qəmli anlarda qədim qopuzun varisi olan sazı kökləmiş və onun sədaları ilə ürək çırpıntısını, daxili sızıltısını ifadə etmişdir. Göyçənin elə bir guşəsi yoxdur ki, orada türk-oğuz izlərinə rast gəlinməsin. Toxluca kəndindəki Qanqalı dağı, Göyərçin kəndinin örüşündə Qara Quzeyadlı dağı, Zod aşırımında soyuq bulaq uzaq keçmişdən bu günə kimi oğuz türklərinin daş yaddaşı idi. Göyçə elinin şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələrindəki mifoloji varlıqlar haqqında inanclarının kökü qədim dövrə gedərək tanrıçılıq, şamançılıq dünyagörüşünə söykənir. Əyə inancı insanlara sağlamlıq, səadət, bərəkət gətirən ocaq hamisi sayılırdı. Qaraçuxa isə tale, bəxt tanrısıdır. Bu tanrıların simvolları xalça sənətinə də keçmiş, onun naxış-kompozisiya həllində iştirak etmişdir. Göyçə mahalı Basarkeçər, Çəmbərək, Aşağıqaranlıq, Kəvər kimi bölgələri əhatə edirdi. Bu mahalın Çəmbərək deyilən hissəsində, Ağbulaq, Ardanış, Qaraqaya, Yanıqpəyə, Gölkənd, Toxluca, Çaykənd, Ciyil, Şorca kimi məşhur və böyük kəndləri var idi. İrəvan ərazisindəki dilbər guşələrdən biri də Aşağı Qaranlıq bölgəsi idi. Tamamilə dağlıq ərazidə yerləşən bu bölgənin rəngarəng çiçəkləri sanki təbiətin özünün toxuduğu bir xalı idi. Yanıx, Yuxarı Alçalı, Əyricə, Xartlıq kəndlərində yaşayan Azərbaycan türkləri rəngarəng al-əlvan xalçalar ərsəyə gətirmiş, həmin nümunələr bu günə qədər gəlib çatmışdır.

Cil kəndi Göyçə mahalının Çəmbərək rayonunda, rayon mərkəzi olan Krasnoselo qəsəbəsindən 34 km cənub şərqdə, Göyçə gölünün kənarında, Krasnoselo rayonunu Basarkeçər rayonundan ayıran sonuncu kəndidir.Qərbi Azərbaycanlıların 1988-ci il soyqırımına qədər kənddə ancaq Azərbaycan türkləri yaşamışlar.Tarixi mənbələrə görə Cil kəndinin əsası XII yüzillikdə qoyulmuşdur. İ.Şopendə (1831) İravan əyalətinin Göyçə mahalının Cil kəndi kimi qeydə alınmış, kənddə 45 təsərrüfatda 265 nəfər (159 kişi və 106 qadın) Azərbaycanlıların yaşadığı göstərilmişdir.1873-cü ilin statistik məlumatlarında İrəvan quberniyasının Yeni Bayazit qəzasının Göyçə gölü hövzəsi nahiyyəsinin Cil kəndi kimi siyahıya alınmış, kəndin Göyçə gölünün kənarında yerləşdiyi və kənddə 40 təsərrüfatda 287 nəfərin(156 kişi və 131 qadın) azərbaycanlı əhalinin yaşadığı qeyd olunmuşdur. 1886-cı ildə İrəvan quberniyasının Yeni Bayazit qəzasının Məzrə nahiyyəsinin Cil kəndi kimi qeydə alınmış, kənddə 98 təsərrüfatda 587 nəfər(306 kişi, 281 qadın) azərbaycanlı əhalisi yaşamışdır. Kənddə yaşayan azərbaycanlıların sayı 1897-ci ildə 442 nəfər, 1904-cü ildə 971 nəfər, 1914-cü ildə 1.035 nəfər, 1916-cı ildə 893 nəfər 1919-cu ildə isə 888 nəfər olmuşdur. Cil toponiminin etnoloji izahı ilə bağlı müxtəlif versiyalar var. Bu versiyalardan bir çoxunun əsasında qədim türk runi yazılarındakı «qala divarı», «yazılı mehrab» anlamlarında olan cil sözü, türk dillərində «kiçik yarğan» anlamındakı cil sözü, Azərbaycan dilindəki «xırda kolluq» fars dilindəki «bataqlıq yer», «sucaq yer» anlamlarındakı cil sözləri dayanır (bax. B.Budaqov, Q.Qeybullayev). 1919-cu ilin yazında erməni quldur dəsdələri üç tərəfdən Yeni Bayazit, Basarkeçər və Göyçə gölü tərəfdən kəndə hücum edib, onu yandırmış, əhalinin bir hissəsini qətlə yetirmiş, bir hissəsinin isə mal mülkünü əlindən alıb vəhşicəsinə qovmuşlar, camaat Şah ağından keçib Azərbaycanın yaxın kəndlərinə sığınmışlar. Yalnız bölgədə Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra kəndin qaçqın əhalisi geri qayıda bilmişdir. 1922-ci ildə kənddə 697 nəfər, 1926-cı ildə 824 nəfər, 1931-ci ildə 1041 nəfər, 1970-ci ildə 1595 nəfər, 1979-cu ildə 1490 nəfər, 1987-ci ildə isə 280 təsərüüəatda 1500 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. Ümumi sahəsi 30 kvadrat km olan Cil kəndi əhalisinin əsas məşğuliyyəti tütünçülük, taxılçılıq, heyvandarlıq və arıçılıq olmuşdur. 1930-cu ildə kənddə kolxoz, 1980-ci ildə bunun əsasında sovxoz yaradılmışdır. Sovxozla birlikdə əhalidə 13000 baş xırdabuynuzlu 2500 baş iribuynuzlu mal-qara olmuşdur. Cil kəndində orta məktəb, klub, kitabxana, tibb məntəqəsi, rabitə şöbəsi fəaliyyət göstərmişdir. 1988-ci ildə noyabrın sonlarında erməni quldur dəstələrinin vəhşi hücumuna məruz qalan əli yalın silahsız qalan əhali qəddarlıqla doğma yurdlarından qovulmuşlar.

Abuzər Xələfov — Professor, BDU-nun Kitаbхаnаşünаslıq kаfеdrаsının müdiri.

Sayt haqqında

Sayt 2016-cı ildə Məhəmməd Əli oğlu Tanırverdiyevin təşəbbüsü ilə yenilənmişdir.

Terms of Use
Privacy Policy
FAQ
Sitemap

Sosial şəbəkələr

Bizim facebook səhifəmiz

Əlaqələrimiz

  • Əlaqə telefonları:
    (+99455) 5120545
  • Email:
    info@cilliler.com
  • Ünvan:
    Azərbaycan Respublikası
    Bakı şəhəri